Zum Inhalt springen

Religiöse Minoritäten und Medien / Mniejszości i media

Adventist_church_inside

Das Thema

Medien sind seit jeher von großer Bedeutung für religiöse Gemeinschaften. Das Christentum konnte sich u.a. durch die Vervielfältigung der Bibel verbreiten genauso wie der Islam dank der Niederschrift des Korans. Die Rolle des Buchdruckes für die Ausbreitung der Reformation ist längst unumstritten.

In unserem Projekt untersuchen wir, welche Rolle die modernen Medien für die religiösen Gemeinschaften heutzutage haben. Ganz konkret stehen in unserem Projekt digitale Medien (Webseiten) sowie gedrucktes Material (Zeitungen, Zeitschriften) im Fokus. Wir fragen dabei, wer für die Medienarbeit in den jeweiligen Kirchen zuständig ist, wie die Inhalte vorbereitet werden und wie die Kirchen ihre Identität in der Gegenwart verstehen.

Wir interessieren uns dabei aber nicht nur für die Mediennutzung der Kirchen, sondern auch für die Rolle der unterschiedlichen kulturellen und religiösen Kontexte in diesem Prozess. Unsere Forschung arbeitet daher vergleichend: Wir analysieren die Kirchen in Polen – einem Land mit homogener religiöser Struktur – sowie in Großbritannien mit einer eher heterogenen religiösen Struktur. Darüber hinaus widmen wir uns zwei unterschiedlichen Kirchen, den Orthodoxen Kirchen sowie den Siebenten-Tages-Adventisten. Wir erhoffen mit dieser breit angelegten Untersuchung herauszufinden, wie die religiöse Struktur und Medien die jeweilige religiöse Identität beeinflussen.


O projekcie

Media od zawsze pełniły ważną rolę dla wspólnot religijnych. Chrześcijaństwo mogło się rozwinąć m.in. dzięki rozpowszechnianiu Biblii, tak jak i Islam dzięki spisaniu Koranu. Badacze zgodni są do tego, że druk pełnił niezwykle istotną rolę w szerzeniu reformacji.

W naszym projekcie badamy, jaką rolę pełnią współczesne media dla wspólnot religijnych. Przez „media” rozumiemy zarówno media cyfrowe (strony internetowe), jak i media drukowane (gazety, czasopisma). Pytamy o to, kto jest odpowiedzialny za pracę z mediami w badanych Kościołach? W jaki sposób przygotowywane są treści publikowane w mediach? W badaniach interesuje nasz też, jak Kościoły rozumieją swoją tożsamość we współczesnym świecie?

Interesuje nas nie tylko praca z mediami w Kościołach chrześcijańskich, ale także rola odmiennych kontekstów kulturowych i religijnych w tym procesie. Nasze badania mają charakter porównawczy: analizować będziemy wybrane Kościoły w Polsce – kraju o mało zróżnicowanej strukturze wyznaniowej – i Wielkiej Brytanii, której struktura wyznaniowa jest heterogeniczna. Ponadto zajmujemy się badaniem wspólnot dwojakiego rodzaju: Kościołów Prawosławnych oraz Kościołów Adwentystów Dnia Siódmego. Wierzymy, że dzięki temu będziemy mogli ustalić, w jaki sposób struktura wyznaniowa i media w danym kraju wpływają na tożsamość religijną.

St. Sophias Greek Orthodox Cathedral

Die untersuchten Kirchen

  • Polnische Autokephale Orthodoxe Kirche
  • Griechisch-Orthodoxe Erzdiözese von Thyateira und Großbritannien
  • Russisch-Orthodoxe Diözese von Sourozh
  • Die Kirche des Siebenten-Tags-Adventisten in Polen
  • Die Kirche des Siebenten-Tags-Adventisten in Großbritannien

Analizowane Kościoły

  • Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
  • Archidiecezja Thyateira Patriarchatu Ekumenicznego w Wielkiej Brytanii
  • Diecezja Surożska Patriarchatu Rosyjskiego w Wielkiej Brytanii
  • Kościół Adwentystów Dnia Siódmego w Polsce
  • Kościół Adwentystów Dnia Siódmego w Wielkiej Brytanii
Arbeitsgruppe
Arbeitstreffen mehrerer Menschen mit Laptops, Klemmbrettern und Kaffee

Wie wir arbeiten

In der ersten Phase unseres Projektes analysieren wir gedruckte und digitale Medien ausgewählter Kirchen. In der zweiten Phase werden wir Gespräche in Form von Interviews mit Medienverantwortlichen in den jeweiligen Kirchen durchführen.

Uns ist uns es wichtig, neben den offiziellen Vertreter_innen der Institution Kirche (Priester, Bischof) auch Medienbeauftragte, Redakteur_innen und Pressevertreter_innen zu befragen. So werden wir die persönlichen Vorstellungen der eigenen religiösen Identität in den Interviews mit den Akteur_Innen thematisieren und auch die jeweilige Arbeit mit religiösen Medien ansprechen. Die Gespräche werden in anonymisierter Form in unsere Forschungsarbeiten aufgenommen.


Nasze badania

Na pierwszym etapie projektu analizujemy drukowane i cyfrowe media wymienionych tu Kościołów. Na drugim etapie badań przeprowadzamy rozmowy z osobami związanymi z tymi Kościołami.

Jest dla nas niezwykle ważne, aby przeprowadzić wywiady nie tylko z oficjalnymi przedstawicielami Kościołów (np. duchownymi, biskupami), ale również z osobami zaangażowanymi w działalność mediów religijnych: redaktorami, przedstawicielami prasowymi i osobami odpowiedzialnymi za pracę z mediami w instytucjach kościelnych. Chcemy, żeby w trakcie rozmów te różne osoby podzieliły się z nami ich osobistymi spostrzeżeniami o tożsamości religijnej oraz o ich pracy z mediami religijnymi. Wywiady zostaną zanonimizowane i w tej formie uwzględnione w naszych publikacjach.

Wer wir sind

Das Projekt wird an der Universität Bremen und an der Polnischen Akademie der Wissenschaften von zwei Teams durchgeführt. Finanziert wird die Arbeit aus den Mitteln der Deutschen Forschungsgemeinschaft (DFG) und des Nationalen Zentrums der Wissenschaft (Narodowe Centrum Nauki) im Rahmen des deutsch-polnischen Beethoven 2 Programms. Die finanziellen Mittel wurden für drei Jahre bis März 2021 zugesagt.

In Deutschland wird das Projekt unter der Leitung von Prof. Dr. Kerstin Radde-Antweiler gemeinsam mit ihrem Mitarbeiter Dr. Łukasz Fajfer durchgeführt. Es ist am Institut für Religionswissenschaft und Religionspädagogik der Universität Bremen angesiedelt. Im polnischen Team arbeiten Dr. hab. Dorota Hall (Leiterin) und Dr. Marta Kołodziejska (Mitarbeiterin). Das Projekt ist am Institut der Philosophie und Soziologie der Polnischen Akademie der Wissenschaften in Warschau angesiedelt.


O nas

Projekt prowadzony jest przez dwie grupy badawcze  ̶  na Uniwersytecie w Bremie (Instytut Religioznawstwa i Pedagogiki Religii; kierowniczka: prof. Kerstin Radde-Antweiler, wykonawca:  dr Łukasz Fajfer) oraz w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk (kierowniczka: prof. Dorota Hall, wykonawczyni: dr Marta Kołodziejska). Finansowany on jest ze środków Niemieckiej Wspólnoty Badawczej (Deutsche Forschungsgemeinschaft, DFG) oraz Narodowego Centrum Nauki (NCN) w ramach polsko-niemieckiego programu grantowego Beethoven 2 (sygnatura projektu: 2016/23/G/HS6/04342). Realizowany jest przez trzy lata do marca 2021 r.

Ansprechpartnerinnen / osoby kontaktowe

Prof Dr. Kerstin Radde-Antweiler
Universität Bremen
Institut für Religionswissenschaft und Religionspädagogik
Universitätsboulevard 18 / SP T
D-28359 Bremen
T. +49 (0)421 218 67911

Dr. hab. Dorota Hall
Polska  Akademia Nauk
Instytut Filozofii i Socjologii
ul. Nowy Świat 72, p. 236
00-330 Warszawa
T. +48 22 657 28 57

Neueste Aktivitäten und Projektupdates / nowe wydarzenia i aktualności

Dr. Marta Kołodziejska

Teilnahme des polnischen Projektteams am 17. Soziologischen Kongress in Wrocław (Polen), 11. – 13. September.

Udział polskiego zespołu projektowego w 17. Kongresie Socjologii we Wrocławiu w dniach 11–13 września

Die Mitarbeitenden des polnischen Projektteams Prof. Dorota Hall und Dr. Marta Kołodziejska werden am 17. Soziologischen Kongress in Wrocław am 11. – 13. September teilnehmen. Dr. Kołodziejska wird ein Vortrag mit dem Titel: "Części wspólne. Dyskursywne konstruowanie tożsamości Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w prasie adwentystycznej"  - "Common parts. Discoursive construction of the identity of the Seventh Day Adventists in the Church press" halten. In diesem Vortrag werden die ersten Ergebnisse der Analyse mit Blick auf die Konstruktion religiöser Identität in Polen und Großbritannien in der adventistischen Presse vorgestellt. Mehr Informationen zu dem Kongress finden Sie unter https://17zjazdpts.uni.wroc.pl/en.


W dniach 11-13 września członkinie polskiego zespołu, prof. Dorota Hall i dr Marta Kołodziejska, wezmą udział w 17. Kongresie Polskiego Towarzystwa Socjologicznego we Wrocławiu. Marta wygłosi prezentację w języku polskim pod tytułem „Części wspólne. Dyskursywne konstruowanie tożsamości Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w prasie adwentystycznej ”. Prezentacja podsumuje niektóre wstępne wyniki badań dotyczące funkcji prasy adwentystycznej w budowaniu tożsamości religijnej w Polsce i Wielkiej Brytanii. Informacje na temat Kongresu można znaleźć na stronie: https://17zjazdpts.uni.wroc.pl/en.
 

 

 

 

 

mehr
Bild von <a href="https://pixabay.com/de/users/geralt-9301/?utm_source=link-attribution&amp;utm_medium=referral&amp;utm_campaign=image&amp;utm_content=200795">Gerd Altmann</a> auf <a href="https://pixabay.com/de/?utm_source=link-attribution&amp;utm_medium=referral&amp;utm_campaign=image&amp;utm_content=200795">Pixabay</a>

Dr. Łukasz Fajfer auf der DVRW Tagung in Hannover 3.-6. September

Dr. Łukasz Fajfer na konferencji DVRW w Hanowerze 3-6 września

Dr. Łukasz Fajfer nahm an der Tagung der Deutschen Vereinigung für Religionswissenschaft in Hannover teil. Er hat ein Vortrag mit dem Titel: Wie religiös ist religiöse Identität online? Webseiten der Christlich-Orthodoxen Minderheitskirchen in Großbritannien gehalten. In seinem Vortrag gewährte er einige Einblicke in die vorläufigen Ergebnisse des Projektes. Dabei konzentrierte er sich auf die Frage: Wie stellen sich diese Kirchen auf ihren Webseiten vor? Um diese Frage zu beantworten wurden die Inhalte der Webseiten sowie ihre Rolle bei der Selbstpräsentation der Kirchen analysiert.


Dr. Łukasz Fajfer wziął udział w konferencji Niemieckiego Towarzystwa Religioznawczego w Hanowerze. Przedstawił tam referat o tytule: Wie religiös ist religiöse Identität online? Webseiten der Christlich-Orthodoxen Minderheitskirchen in Großbritannien. W referacie tym omówił kilka wstępnych wniosków projektu badawczego. Przy tym skoncentrował się na pytaniu o sposób w jaki Kościoły przedstawiają się na swoich stronach internetowych. Aby odpowiedzieć na to pytanie omówione zostały treści publikowne na stronach internetowych oraz ich rola w kształtowaniu wizerunku Kościołów.

 

mehr
Konferenz der European Association for the Study of Religions -Tartu

Dr. Łukasz Fajfer hielt einen Vortrag in Tartu, 27. Juni 2019

Dr. Łukasz Fajfer wygłosił referat w Tartu, 27 czerwca 2019

Dr. Łukasz Fajfer nahm an einer Konferenz der European Association for the Study of Religions teil, die vom 25. bis 29. Juni in Tartu, Estland stattfand. Er hielt ein Vortrag mit dem Titel “Discourse Analysis as a method for analyzing webpages of religious organizations. A Case Study of the Polish Orthodox Church.” In seinem Vortrag beschrieb Fajfer die methodologischen Herausforderungen bei der Analyse des Medienmaterials, das im Zuge des Projektes ‚Minoritäten und die Medien‘ erhoben wurde. Dr. Fajfer argumentierte, dass der wissenssoziologische Zugang der Diskursanalyse – mit den ihr innewohnenden Einschränkungen –als Werkzeug für die Analyse von kirchlichen Webseiten eingesetzt werden kann. Die Stärke der Methode liegt vor allem in der effizienten Offenlegung der Deutungsmuster und narrativen Struktur der durch die Webseiten konstruierten Diskurse.


Dr Łukasz Fajfer wziął udział w konferencji European Association for the Study of Religions, która odbyła się 25 - 29 czerwca w Tartu w Estonii. Wygosił referat o tytule “Discourse Analysis as a method for analyzing webpages of religious organizations. A Case Study of the Polish Orthodox Church.” W swoim wystąpieniu dr Fajfer omówił metodologiczne wyzwania jakie związane są z analizą materiału opracowywanego w ramach projektu „Mniejszości i Media”. Jego zdaniem sojologiczno-krytyczne podejście do analizy dyskursu – pomimo pewnych ograniczeń – może być użyte jako narzędzie do badań nad stronami internetowymi Kościołów. Zaletą tej metody jest przede wszystkim jej skuteczność podczas analizy schematów interpretacyjnych oraz struktury narracyjnej dyskursu konstruowanego na stronach internetowych.

Aktualisiert von: H. Grünenthal